ვეფხის დამცემი… და მისი ქართველი მეგობარი

უბრალო, უპრეტენზიო, მაგრამ პირდაპირი და პირუთვნელი კაცი იყო პოეტი დომენტი ახობაძე. ზოგიერთები გაურბოდნენ კიდეც, ვერ იტანდნენ მის მწარე, უშეღავათო სიტყვებს. მახსოვს, ერთმა ცნობილმა მწერალმა თავისი ნაწარმოები წაუკითხა და თან დაბეჯითებით უმეორებდა – ხომ კარგია, დომენტი, ხომ კარგიაო. დომენტიმ კი ჩაილაპრაკა, ისე, თავისთვის, მაგრამ ყველამ გავიგონეთ: კარგია, ეს ოხერი, მარა, რად გინდა, ხასიათი არ ჩანს, ხასიათი…

მოურიდებელი და უკომპრომისო ბრძანდებოდა ბატონი დომენტი, ამის გამო მტერ-მოყვარეც ბევრი გაიჩინა, თუმცა მრავალი ახალგაზრდა შემოქმედი ჰყავს გზაზე დაყენებული.

შორეული და შეუცნობელია ის სულიერი ლტოლვა, რომელმაც დამაახლოვა პოეტთან, განსაკუთრებით მისი სიცოცხლის ბოლო წლებში.

შაბათობით, დილით, შინ ვესტუმრებოდი ხოლმე. იგი ავტომშენებლის ქუჩაზე ერთ-ერთ მაღლივ შენობაში ცხოვრობდა მესამე სართულზე, უფრო ხშირად ლოჯში ვისხედით. შემინული სათავსოდან კარგად მოჩანდა იმერეთის მთა-გორები. იქ იდგა მაგიდა, რადენიმე სკამი და ძველი ქართული დივანი. პოეტი ყოვლთვის ამ ძველებურ სკამ-ლოგინზე დაჯდებოდა და კედელზე გაკრულ ხალიჩას ზურგით მიყრდნობილი ხვამლს გასცქეროდა.

ვისხედით ასე, ვით შეეფერება ოსტატსა და შეგირდს, ვსაუბრობდით ლიტერატურაზე, მხატვრობაზე და, საერთოდ, ხელოვნებაზე.

ამ საუბრებიდან გავიგე, რომ მას გარკვეული წვლილი მიუძღოდა ვანში გალაკტიონის სახლ-მუზეუმის მშენებლობისათვის თანხების გამოყოფაში. ამისათვის ტიციანის მეუღლეც კი განაწყენებია რასაც იგი თავისებურად ამართლებდა:

– მაშინ სხვაგვარად არ შეიძლებოდა. ორი სახლ-მუზეუმის მშენებლობისათვის საჭირო თანხას არავინ გამოგვიყოფდა, ამიტომ წინ გალაკტიონი დავაყენეთ. აბა, სხვაგვარად როგორ შეიძლებოდა მომხდარიყო, თანაც გუმანით ვგრძნობდი, რომ გალაკტონის სახლ-მუზეუმს უეჭველად მოჰყვებოდა ტიციანის სახლ-მუზეუმი…

ჰოდა, ასეც მოხდა.

იმ ხანებში, ეს იყო 1984 წელი, ალმანახ “განთიადის” რედაქციის დავალებით ნარკვევი დავწერე ერთ ფრიად კეთილშობილ პიროვნებაზე. ნაშრომი თვითონ რედაქტორმა კ. ლორთქიფანიძემ წაიკითხა სარედაქციო კოლეგიის წევრებთან ერთად. განხილვის შემდეგ, უეცრად ბატონმა კონსტანტინემ რატომღაც გალაკტიონი გაიხსენა და გამოაჯავრა:

– გალა და მე მეგობრები ვიყავით… პოეტებში ბადალი არ ჰყავს, გენიოსია. მისი ყოველი ლექსი საოცრად მუსიკალურია, მაგრამ ქართულ სუფრაზე „მრავალჟამიერს“ რომ წამოვიწყებდით, დააღებდა პირს და, – ააას ამბობდა ჩუმად. თავისთვის…

ეს რომ მოვუყევი, დომენტიმ გაიღიმა და ბრძანა:
– შურს გალაკტიონის, იცის ვერ ავა იმ სიმაღლეზე და ცდილობს როგორმე მცირედით მაინც დაჩრდილოს. სინამდვილეში “პოეტთა მეფეს” დიდებული ხმა და შესანიშნავი სმენა ჰქონდა! თვითონ მომისმენია, ზოგჯერ ისე აუწევდა ხმას, კარგ მომღერლებს უჭირდათ აჰყოლოდნენ.

ერთხელ ბატონმა დომენტიმ, ფიქრებში რომ იყო წასული და ხვამლს გაჰყურებდა, სხვათა შორის თქვა:

– რთულია და დაუნდობელი შემოქმედებითი აღტკინება, შენგან რომ წავა, დამთავრდა, შენი არაფერი აღარაა. ხალხისაა უკვე… ამიტომაა შემოქმედი კაცი უიღბლო, ბეწვის ხიდზე უნდა გაიაროს უთქმელი წამებისა და მტანჯველი სიმარტოვის განცდის ფასად, ბოლოს კი ცრემლი, ვაება და თეთრად გათენებული ღამეები შერჩება მხოლოდ.

მერე უეცრად მომიბრუნდა და მკითხა:

gaponovi boris– იაკობ, ბორის გაპონოვს თუ იცნობდი?
– კი, ბატონო დომენტი, ნათესავად მეკუთვნოდა; მისი ქალიშვილის ირინა გაპონოვის აკვანი მეც დამირწევია.
– თუ იცოდი, “ვეფხისტყაოსანს” რომ თარგმნიდა ებრაულ ენაზე?
– არა. როცა გახმაურდა, მერე გავიგე ეგ ამბავი.

ვთქვი თუ არა, პოეტი თავის სამუშაო ოთახში გავიდა. რაღაცას განახებო ჩაილაპარაკა; რომ დაბრუნდა, ხელში მოსწავლის რვეულიდან ამოღებული რამდენიმე ფურცელი ეჭირა, ლურჯი მელნით ნაწერი.

ეს იყო ზუსტად ექვსი წლის წინ, მაშინ პოეტი თავს კარგად გრძნობდა და მხნედ გამოიყურებოდა.

შემოსვლისთანავე კვლავ თავის სკამლოგინზე მოეწყო მოხერხებულად და ფურცლები გამომიწოდა.

– ბორია გაპონოვის მოთხრობაა, წაიკითხე.

ჩამოვართვი, რუსულად იყო ნაწერი. ორჯერ გულდასმით ჩავიკითხე.

– მე და ბორია გაპონოვი კარგი მეგობრები ვიყავით, – გააგრძელა მან, როცა ნაწარმოები დავუბრუნე, – დღე არ გავიდოდა, რომ არ ვენახე. მაშინ ის ავტოქარხანაში მრავალტირაჟიანი გაზეთის ლიტმუშაკად მუშაობდა, უაღრესად პატიოსანი პიროვნება იყო, ჩუმი, მოკრძალებული, ამასთან ქართული ენისა და ლიტერატურის ბრწყინვალე მცოდნე. მიხაროდა მისი დანახვა, კულტურული, მრავალმხრივ ერუდირებული კაცი ბრძანდებოდა, მაგრამ “ვეფხისტყაოსანს” თუ თარგმნიდა ებრაულ ენაზე, ნამდვილად არ ვიცოდი.

და, აი, ერთ წვიმიან საღამოს, ვზივარ კავშირში და, ჩვეულებრივ, როგორც ყოველთვის იცოდა, მოკრძალებულად შემოაღო ბორიამ კარები. მახსოვს, შავი კოსტუმის საყელო აწეული ჰქონდა, მივესალმეთ ერთმანეთს და ჩამოჯექი-მეთქი, ვუთხარი.

რატომღაც არ დაჯდა, მეტი არც არაფერი უთქვამს, უხმოდ მივიდა ფანჯარასთან და იქ გაჩერდა, გარეთ იცქირებოდა.

გამიკვირდა იმ საღამოინდელი მისი მოქცევა.

ხომ გითხარი და კვლავ ვიმეორებ ძალიან ახლო, მეგობრული ურთიერთობა გვქონდა-მეთქი: მისთვის ერთადერთი გულის მესაიდუმლე ვიყავი, ოჯახური მდგომარეობის წვრილმანებსაც კი მიყვებოდა, არცთუ დალხინებული ცხოვრება ჰქონდა. და ახლა, ასე რომ მოიქცა, დავეჭვდი, რაიმეზე ხომ არ გამინაწყენდა-მეთქი.

– შინ ხომ მშვიდობით ხართ ბიჭო?

კიო, უხმოდ მანიშნა. რაღა მეთქმოდა, მხრები ავიწურე და უხერხულობის დასაფარავად საწერი მაგიდიდან ახალბედა პოეტის ლექსების რვეული ამოვიღე. არა, კითხვას არ ვაპირებდი, ისე ყასიდად გადავფურცლე. სინამდვილეში გაპონოვს შუბლქვემოდან მალულად ვუცქერდი. საშუალო ტანისა იყო, მხარბეჭიანი, შუქიანი პირისახე ჰქონდა. რამდენჯერმე გამომხედა. ნაღდად დავინახე, რომ თვალები ცრემლით ავსებოდა, ტიროდა კაცი. ერიჰა… ისეთი ძლიერი ნებისყოფის მქონე ადამიანისაგან, როგორიც ბორია იყო, ეგეთებს ნამდვილად არ მოველოდი. უეცრად იგი შემობრუნდა, ფანჯარას მოსცილდა, გასასვლელთან მივიდა და კარი სწრაფად გამოაღო, მაგრამ წამით შეყოვნდა და ამან გადაწყვიტა ყველაფერი, გარეთ აღარ გავიდა; ისევ ნელა მიხურა კარები და იქვე, თავჩაქინდრული, ხელებჩამოყრილი დადგა. მეტის მოთმენა აღარ შეიძლებოდა, წამოვდექი მივუახლოვდი ორივე ხელი მხრებში მძლავრად ჩავავლე, შევანჯღრიე.
– რა მოგივიდა ბიჭო, ხმა ამოიღე.
tavfurceli
– ჰა! – თითქოს სადღაც ზარბაზანმა დაიქუხა, ხელები ჩამომიცვივდა. ახლა სიბრალულით ვუყურებ, ცოტა შექანებული მგონია; საწერ მაგიდასთან დავბრუნდი, დავჯექი, მაინც არ მინდა ყურებს დავუჯერო, ვეკითხები:

– გაიმეორე, რა თქვი?
– ებრაულ ენაზე ვთარგმნე “ვეფხისტყაოსანი”, დომენტი.
– მერე, შე კაცო, რა გატირებს უნდა გიხაროდეს. აქ მოდი, დაჯექი.
– ეს სიხარულის ცრემლია, დომენტი. – თქვა ბორიამ და ჩემს პირდაპირ ჩამოჯდა.
– არაფერია მაგი, დამშვიდდი, მოთოკე გრძნობები და ცრემლი შეიკავე.

როცა ეს სიტყვები წარმოვთქვი, უკვე დარწმუნებული ვიყავი, რომ ბორია არ ტყუოდა; რა თქმა უნდა, არ ვიცოდი, როგორი იქნებოდა ეს თარგმანი, ამის წარმოდგენაც კი მიჭირდა, მაგრამ, იმ წუთში ამას არსებითი მნიშვნელობა აღარ ჰქონდა, რადგან მთავარი ის იყო, რომ ჩემ წინ იჯდა საღ ჭკუაზე მყოფი კაცი და ამბობდა სიმართლეს, ხოლო დანარჩენი გაირკვეოდა.

– მთლიანად თარგმნე?
– ბოლო ორი თავი მაქვს დარჩენილი “ქორწილი ტარიელისა და ნესტან-დარეჯანისა” და “დასასრული”. ორიოდ კვირაში დავამთავრებ.
– აქამდე სად იყავი, რატომ არ მითხარი?
– სხვაგვარად ნუ გამიგებ, დომენტი, უნდობლობით არ მომსვლია, უბრალოდ, არ მეგონა თუ შევიძლებდი.
– რა ხანია, რაც თარგმნას შეუდექი?
– სკოლის მერხიდან მოყოლებული ყველაფერი ამ საქმეს შევწირე.
– დარწმუნებული ხარ, რომ შეძელი და ნაღდია?
– არ ვიცი.
– ვინ იცის კიდევ, “ვეფხისტყაოსანი” რომ თარგმნე?
– დღეს პირველად გავთქვი საიდუმლო, არავისთვის, თვით შინაურებისთვისაც არ გამიმხელია; რა ვიცი, აბა, ხომ ხედავ, შენც კინაღამ გიჟად ჩამთვალე?

ხელები გავშალე:

საოცარი კაცი ხარ, ღმერთმანი, აბა, რა უნდა მეფიქრა, როცა თოფივით დამახალე, “ვეფხისტყაოსანი” ვთარგმნეო.
– უკვე ვეღარ ვითმენდი, დომენტი, ზედმეტი სიხარულისგან ისე ვიყავი დაძაბული, მეგონა, საცაა საფეთქლები გაირღვევა-მეთქი.
– თარგმანი სადა გაქვს?
– შინ გადავმალე.
– წადი, მოიტანე, აქ დაგელოდები.

გაპონოვი ტყვიასავით გავარდა გარეთ; ორმოციოდე წუთში დაბრუნდა; ხელში საგულდაგულოდ შეკრულ-შეფუთული სქელი საქაღალდე ეჭირა, რომელიც შემოსვლითანავე გამომიწოდა.

საქაღალდე ჩამოვართვი, გავხსენი; ვფურცლაე და ვფურცლავ გაპონოვისეული ხელნაწერი “ვეფხისტყაოსნის” პირველ ებრაულ თარგმანს, მაგრამ რად გინდა, ებრაულის ანა-ბანა არ გამეგება; არც თარგმანის ავკარგიანობაში ვიყავი გარკვეული, მაგრამ მაინც მიხაროდა, მაინც გულდაგულ ვფურცლავდი, მეამაყებოდა, რომ ებრაულ ენაზე პირველად აჟღერებულ “ვეფხისტყაოსანს” პირველმა ხელი მე შევავლე. გული რომ ვიჯერე, თარგმანი ავტორს დავუბრუნე და ვუბრძანე:

– აბა, საქმეს შევუდგეთ, დაჯექი და წაიკითხე!
გაპონოვი გაოცებისაგან წამოხტა:
– როგორ, დომენტი, ებრაული იცი?
– ეგ უკვე შენი საქმე არაა, დაჯექი და წაიკითხე, მე გისმენ!
– რომელი თავი წაგიკითხო?
-პირველი თავიდან დაიწყე, “დასაწყისიდან”, და ვიდრე არ გეტყვი; კითხვის შეწყვეტა არ გაბედო!

ბორია გაპონოვს მშვენიერი ხავერდოვანი ხმა ჰქონდა; ის კითხულობდა, მე ვისმენდი. არა, ერთი სიტყვა არ გამეგებოდა, მაგრამ რითმი, რიტმი და მუსიკა როგორ გამომეპარებოდა; ეგ კი არადა, იმდენად სიამოვნებდა ყურთასმენას ებრაული ჰანგის ჟღერადობა, რომ ზოგიერთ სტროფს ხელმეორედ ვაკითხებდი.

ამასობაში შემოგვათენდა კიდეც. შინ წასვლას აზრი აღარ ჰქონდა და კავშირში დავრჩი.
– თარგმანი ჩემთან დარჩება, შენ კი სამსახურში წადი, არ დაიგვიანო; საღამოს აუცილებლად მოდი აქ; ერთი მეგობარი პოეტი მყავს, ცოტაოდენი ებრაული იცის, ამაღამ კიდევ ერთხელ მოგიწევს წაკითხვა.

ის ღამეც გავათენეთ, ოღონდ უკვე სამნი ვიყავით. განთიადს არაქათგამოცლილები შევხვდით; განსაკუთრებით ბორია გადაღლილიყო, ხმა ჩახლეჩოდა და ბოლოს თითქმის ჩურჩულით კითხულობდა. ეს არც გვიკვრიდა, რადგან ორი ღამე, ზედიზედ ორჯერ, თითქმის თავიდან ბოლომდე წაიკითხა “ვეფხისტყაოსნის” საკუთარი ებრაული თარგმანი. ერთსაც დავძენ, მიუხვდავად გადაღლილობისა, სამივენი შესანიშნავ გუნებაზე ვიყავით, ვინაიდან ეჭვი აღარ გვეპარებოდა თარგმანის კეთილხმოვანებაში. სხვა დანარჩენი უკვე სპეციალისტის საქმე გახლდათ, რომელიც არა მხოლოდ ქუთაისში, არამედ საქართველოშიც კი არ გვეგულებოდა.

ამასობაში ჩემი მეგობარი პოეტი წავიდა და ოთახში ორნი დავრჩით, მე და გაპონოვი.
– რას მირჩევთ, დომენტი?
– ორი აზრი არ არსებობს, თარგმანი მოსკოვში უნდა გავგზავნოთ!
– მეშინია, დომენტი.
გამეცინა.
– “შიში ვერ იხსნის სიკვდილსა ცუდია დაღრეჯილობა”…
– მესმის!
შევეცადე დამემშვიდებინა:
– ნუ გეშინია, ყველაფერი კარგად იქნება, საღამომდე მოვიფიქრებ, როგორ უნდა მოვიქცეთ.

დავრჩი ისევ მარტო “ვეფხისტყაოსნის” გაპონოვისეულ თარგმანის ხელნაწერთან და საკუთარ ფიქრებთან: თავს ვიტეხდი, ვინ  იცის, რამდენგზის  ავწონ-დავწონე,  თუ  რა  გამეკეთებინა,  რომ ამ ალალი, გაჭირვებაში გაზრდილი, მამით ობოლი ბიჭის, ეს ტიტანისებური შრომა ან წყალს არ წაეღო, ან  – ქარს; ყოველი ნაბიჯი დიდ სიფრთხილესა და დაკვირვებას საჭიროებდა, მით უმეტეს, რომ ბორია გაპონოვი თითქმის უსახელო ავტორი იყო, თუ არ ვცდები, არც არაფერი ჰქონდა გამოქვეყნებული; მოთხრობა, წეღან რომ წაგაკითხე, გაცილებით ადრე მომიტანა, ვიდრე “ვეფხისტყაოსნის” თარგმანის საქმეს გამანდობდა და მთხოვა, ეგებ დავეხმარო, რომ “კუტაისსკაია პრავდაში” მაინც დამიბეჭდონო; მცდელობა არ დამიკლია, მაგრამ რა მექნა, როცა მხატვრულად სუსტი ნაწარმოები გამოდგა; დღეს ამიტომაც წაგაკითხე, უბრალოდ, დავრწმუნდი რედაქტორისეულ შეფსებაში. ერთი სიმართლეც უნდა გაგიმხილო, მეც გვარიანად ვშიშობდი, ვეჭვობდი, ვაითუ, თარგმანმა არ გაგვიმართლოს-მეთქი, მხედველობიდან არ მრჩებოდა ის გარემოებაც, რომ შეიძლებოდა თარგმანი თავდაპირველად სისუსტის გამო დაეწუნებიანათ, მაგრამ კარგი სპეციალისტის სათანადო შენიშვნებისა და მუშაობა-ჩასწორების შემდგომ  გამომდგარიყო.  ამიტომ  განსაკუთრებით  დიდი  მნიშვნელობა ენიჭებოდა იმ ფაქტორს, თუ როგორი პიროვნების ხელში მოხვდებოდა “ვეფხისტყაოსნის” პირველი ებრაული თარგმანი, აგრეთვე ვშიშობდი, რომ ისეთი უცნობი ავტორი, როგორიც მაშინ ბორია გაპონოვი იყო, ყურადღების ღირსად არ ჩაეთვალათ და ნაშრომს დავიწყების სქელი მტვერი დაჰყროდა. მოკლედ რომ ვთქვა,  ყველაფერი გავითვალისწინე  და  გადავწყვიტე  ალალბედს მივნდობოდი. აღარ დამიყოვნებია. სასწრაფოდ შევადგინე წერილი  სსრკ  მწერალთა  კავშირის გამგეობის  თავმჯდომარის სახელზე, სადაც აღვნიშნე ბორია გაპონოვის მოკლე ბიოგრაფიული ცნობები და მის მიერ თარგმნილი “ვეფხისტყაოსნის” ებრაული  თარგმანის  ფრიად  სასიამოვნო  მუსიკალური  ჟღერადობის შესახებ,  თან  უმორჩილესად  ვთხოვდი  გამოეთქვათ  თავიანთი მოსაზრება თარგმანის ავ-კარგზე.

vefxistyaosaniსაღამოს, ბორია რომ მოვიდა, წერილი უკვე მზად მქონდა. გავაცანი ჩემი მოსაზრებები და განვუმარტე ის გარემოებანი, რომელიც არ გამორიცხავდა გართულებებს, ამასთან ვუთხარი:

– მოდი და ასე მოვიქცეთ, შეარჩიე თარგმანიდან რამდენიმე თავი, რომელიც საუკეთესოდ მიგაჩნია და ამ წერილთან ერთად ხვალვე მოსკოვს ვაფრინოთ.

გაპონოვი უყოყმანოდ დამთანხმდა: ჩემ მიერ შედგენილ წერილზე, რომელიც მან რუსულად გადათარგმნა და რემინგტონზე დაბეჭდა, მე მწერალთა კავშირის ქუთაისის განყოფილების შტამპი დავუსვი, ხელიც მოვაწერე დავნომრე და “ვეფხისტყაოსნის” ებრაული თარგმანის გაპონოვისეული ხელნაწერის რამდენიმე თავთან ერთად, საგულდაგულოდ დალუქული, მოსკოვში გავგზავნეთ.

პასუხს ოთხი თვე და, მგონი, ცოტა მეტი, შეაგვიანდა. ამ ხნის განმავლობაში მე და ბორია თითქოსდა ნემსებზე ვისხედით, მართალია, ჩვეულებრივ ვხვდებოდით ერთმანეთს, მაგრამ თარგმანზე, ხმას ვერ ვიღებდით.

და, აი, ერთ მშვენიერ დღეს თითქოსდა საუკუნოვანი ლოდინის შემდეგ, მოსკოვიდან პასუხიც მოვიდა პასუხი, მაგრამ არ იკითხავ, რა პასუხი? გვწერდნენ, თარგმანი ბრწყინვალეა, სასწრაფოდ გამოაგზავნეთ პოემის ებრაული თარგმანის დანარჩენი ხელნაწერით. ბარათს ხელს აწერდა ცნობილი ებრაელი პოეტი აბრამ შლიონსკი. როგორც შემდეგ გაირკვა, პასუხს იმიტომ შეაგვიანდა რომ ჩვენს მიერ გაგზავნილი ხელნაწერი, დასკვნისათვის მოსკოვიდან თელ–ავივში გადაუგზავნიათ.

rustaveliიმ დღის სიხარულს რა დამავიწყებს; ხან ვტიროდით, ხან ვიცინოდით ბორია მეხვეოდა, მკოცნიდა, მამაზე უკეთესი ხარო, მეუბნებოდა.

… ასე დაასრულა პოეტმა თავისი მოგონება. იგი ქართულ სკამ-ლოგინზე იჯდა, კედელს ზურგით მიყრდნობოდა და ხვამლს უცქეროდა.

გარეთ გვიანი შემოდგომის წვიმა ცრიდა იმერეთის მთა-გორებზე აქა-იქ ჩამოთოვლილიყო.

– ხვამლზე მინდა ავიდე, – თქვა უეცრად პოეტმა და თან მკითხა: – შენ ხომ ვერ დამეხმარები?

უცბად ვერ გავიგე მისი ფარული ნააზრევი და რადგან ვიცოდი, მაღალი წნევა აწუხებდა, ოდნავ ყოყმანით (აბა, უარს როგორ ვაკადრებდი) ვუპასუხე:

– როგორ არ დაგეხმარები, მეგობარი მყავს ერთი, მთამსვლელია, ვთხოვ და ყოველგვარ საშუალებას გამოგვიძებნის, მომავალ გაზაფხულზე ავიდეთ ხვამლზე.

გვიან ჩავხვდი პოეტის ფარულ ნააზრევს…

ბოლოსიტყვა

წინამდებარე მოთხრობა საქართველოში გამოქვეყნდა ორჯერ: ჯერ გაზეთ “ქუთაისში” (15 აპრილი, 1989 წ.), ხოლო შემდეგ “ლიტერატურულ საქართველოში” (29 ივნისი, 1990). ამ მოთხრობის გამოქვეყნებისთვის დიდი უსიამოვნებანი შემხვდა: ზოგიერთები არასწორად მიიჩნევდნენ დომენტი ახობაძის მონაწილეობას ამ დიდ საქმეში.

1993 წ. გამოჟონა, რომ თითქოს ბორის გაპონოვმა “ვეფხისტყაოსნის” ივრითული ხელნაწერი აბრაამ შლიონსკის გაუგზავნა ლენინგრადელი მწერლის აბრაამ ბელოვის დახმარებით. 1996 წ. ისრაელში, ცნობილი მწერლის, ისრაელის მწერალთა კავშირის თავმჯდომარის ეფრაიმ ბაუხის თხოვნით, მე გავემგზავრე იერუსალიმში, შევხვდი მწერალ აბრაამ ბელოვს და ვესაუბრე მას ამ საკითხზე. გაირკვა, რომ მისი წერილები შლიონსკისადმი შესულია წიგნში: “ებრაელთა წერილები საბჭოთა კავშირიდან”, მაგრამ ამ წერილებში არ ჩანს თუ ვინ მიაწოდა “ვეფხისტყაოსნის” გაპონოვისეული თარგმანი (16 სტროფი) “ამბის ცნობა ტარიელისაგან ნესტან-დარეჯანის დაკარგვისა” აბრაამ შლიონსკის, რომელიც ისრაელის გაზეთ “ყალ-ამიშმარში” გამოქვეყნდა. ამის შესახებ არ იცოდა არც აბრაამ ბელოვმა. “შესაძლებელია, შლიონსკიმ ეს თექვსმეტი სტროფი მიიღო მოსკოვიდან” – თქვა მან. მხოლოდ ამის შემდეგ ეფრაიმ ბაუხმა, რომელიც დარწმუნდა რომ დომენტი ახობაძეს ნამდვილად ჰქონდა შეტანილი წვლილი ამ საშვილიშვილო საქმეში, ჩემს მიერ რუსულ ენაზე თარგმნილი ეს ნაწარმოები გამოაქვეყნა გაზეთში: “Еврейский камертон” (31 мая, 2007, სათაურით: “Истинная история одного литературного перевода”) თავისი კომენტარებით.

“პოეზია – უპირველეს ყოვლისა!”- ბრძანა გალაკტიონმა.

ჩემი აზრით, ორი დიდი ებრაელი პოეტის ბორის გაპონოვის და აბრაამ შლიონსკის სახელის უკვდავსაყოფად, კარგი იქნება გაკეთდეს მემორიალური დაფა ჯვრის მონასტერთან, სადაც სიცოცხლის დარჩენილი წლები გაატარა დიდმა შოთა რუსთაველმა. ამ მემორიალით, ფართო საზოგადოებამ უნდა შეიტყოს, როგორ გადარჩა “ვეფხისტყაოსნის” ყივრითული თარგმანი. და თუ ბორის გაპონოვის და აბრაამ შლიონსკის გვერდით აღმოჩნდება ქართველი პოეტი დომენტი ახობაძე, ამით არაფერი დაშავდება, პირიქით, ხელს შეუწყობს ჯვრის მონასტრის დაბრუნებას.

ოქტომბერი 2012

პაპიაშვილი ი., გაგრა, თბ., 2013, გვ.253-264,

Advertisements

კომენტარის დატოვება

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  შეცვლა )

Connecting to %s